Home  >  Welsh Gold   >   Gwynfynydd Gold Mine   >  Welsh Gold King

Welsh Gold King

GWYNFYNYDD GOLD MINE

William Pritchard Morgan

Gwynfynydd became one of the most important mines of the Meirionnydd gold field and, together with the Clogau gold mine, contributed some 95% of the total output. A discovery of gold at Gwynfynydd in 1863 led to early exploration and production, but the mine had a chequered early history, closing several times and reopening after changes in ownership.

The individual who enjoyed most success at Gwynfynydd was William Pritchard Morgan, the “Welsh Gold King”, who is reputed to have made two fortunes at the mine. In 1887 Pritchard Morgan discovered a major shoot in the Chidlaw Lode, one of several mineral-bearing veins within the mine. Gold ore is considered rich if it contains one ounce in a ton or rock and in 1888, at the peak of production, 8,745 oz of gold was extracted from 3,844 tons of rock in the Chidlaw Lode – an average of 2.27 oz of gold per ton. Pritchard Morgan later said that in one fortnight he recovered two stone more than his own weight in gold.

Morgan subsequently became embroiled with the Crown Estate Commissioners over royalty payments, but in 1894 he discovered another major ore shoot. This yielded 10,000 ounces over a two year period. Morgan sold the mine in 1900, but bought it back in 1913. He operated the mine with limited success from 1914 – 1916, when he finally closed the mine after failing to find a further bonanza.

At the present day price of Welsh gold, Gwynfynydd’s total gold production between 1863 and 1916 would be worth around £20 million.


Aur Breninol

Daeth Gwynfynydd yn un o fwyngloddiau pwysicaf maes aur Meirionnydd ac, ynghyd a gwaith aur Cymru, cyfrannodd rhyw 95% o gyfanswm y cynnyrch. Gyda darganfod aur yng Ngwynfynydd yn 1863 aed ati yn ddi-oed I chwilio am aur a gweithio yno ond cyfnewidiol oedd hanes cynnar y gwaith a chafodd ei agor a’i gau nifer o weithiau wrth iddo newid dwylo.

Yr unigolyn a fu’n fwyaf llwyddiannus yng Ngwynfynydd oedd William Pritchard Morgan, “Brenin Aur Cymru”, dywedir iddo ennill dwy ffortiwn yn y gwaith. Yn 1887 darganfu Pritchard Morgan wythïen sylweddol yn y man a adwaenid wrth yr enw “Childlaw Lode”, un o nifer o wythienna oedd yn cynnwys mwynau yn y gwaith. Ystyrir mwyn aur yn un da os yw’n cynnwys un owns mewn tunnel o graig ac yn 1888, pan oedd y cynhyrchu yn ei anterth, echdynnwyd 8,745 owns o aur o 3,844 tunnell o graig yng ngwythïen Chidlaw – cyfartaledd o 2.27 owns o aur y dunnell. Dywedodd Pritchard Morgan iddo mewn un pythefnos godi dwy stony n fwy na’i bwysaud ei hun mewn aur.

Wedi hynny cafodd Morgan drafferthion gyda Chomisiynwyr Ystad y Goron ynghylch breindaliadau ond yn 1894 darganfu wythïen fawr arall. Dros gyfnod o ddwy flynedd cynhyrchwyd 10,000 owns o aur. Yn 1900 gwerthodd Morgan y gwaith ond fe’i prynodd yn ôl yn 1913. Cafodd lwyddiant ysbeidiol ond bu’n rhaid iddo gau’r gwaith yn 1916 ar ôl methu â dod o hyd i aura yr raddfa fawr.

Yn ôl pris aur Cymru heddiw fe fyddai cyfanswm yr aur a gloddiwyd yng Ngwynfynydd rhwng 1867 a 1916 werth rhyw £20 miliwn.

Previous: Royal Gold